Blog

peygamberimizin_sunnetleri

Örnek Şahsiyetin İnsan Yetiştirmedeki Rolü

İster bireysel ahlaki temizlenmede (tezkiye-i nefs) ister toplumsal eğitimde olsun, örnek alınan bir doğru davranış ölçüsünün (model) bulunması çok önemlidir. Örnek şahsiyetlerin varlık amacı, kutsal ideallerin ve kutsal bir öğretinin hayata geçirilmesidir. Kuran, örnek insanları ve model şahsiyetleri “usve” diye adlandırmaktadır.

Hz. İbrahim (a), tevhid yolundaki mücadelesi ile tevhid ehline örnek olarak gösterilirken,[1] Hz. Muhammed (s) de güzel ahlak ve davranış açısından Müslümanların örneği olarak sunulmuştur.[2]

Kuran-ı Kerim’de birçok örneklemeler vardır. Sürekli geçmiş peygamberler ve üstün şahsiyetler bize farklı konularda örnek olarak sunuluyor. Bu da Kuran-ı Kerim’in topluma örnek sunmayı örnek alınacak model oluşturmayı ne kadar önemsediğini ortaya koyuyor.

Âlimlerimiz de bize ahlakı örneklemesiz ve sadece teorik olarak anlatmamışlardır. Güzel ahlakı ve yüce insanî sıfatları, bizzat yaşantısında ortaya koyan model insanları bize tanıtarak iyi insan olmanın pratik halini ortaya koymuşlardır. Bu şekilde bizim için işi kolaylaştırmışlardır.

İyi düşünüldüğünde, güzel ahlakı sadece anlatmanın, teorik olarak incelemenin yetersiz olduğu anlaşılıyor. Güzel ahlak ve insanî erdemler, ancak kâmil bir insanın hayatından örneklerle anlatılırsa doğru düzgün anlaşılır ve örnek alınabilir hale gelir.

Bu yüzdendir ki, bu eserde olduğu gibi, peygamberimizin ve din büyüklerimizin güzel ahlakı, bizzat onların hayatından örneklerle anlatılmalıdır ki daha iyi anlaşılsın ve ahlakî arınma için ufuk açıcı olsun.

Allah Resulü Mükemmel Örnek İnsan

Hz. Peygamber’in (s) eşsiz bir örnek olduğu Allah-u Teâlâ tarafından bizzat beyan edilmiştir. Onun yüce ahlakı Kuran-ı Kerim’de açıkça övülmüştür: ”Ve şüphe yok ki sen, pek büyük bir ahlaka sahipsin.”

Bu büyük ve beğenilen ahlaktan dolayıdır ki Peygamberimizin ümmeti, O’nun (s) ahlakını örnek almakla yükümlüdürler.

Unutmamak gerekir ki, seçkin birinin ahlakını örnek edinmek, ancak onun yaşamının ve davranışlarının ayrıntılarını bilmekle olur.

Öte yandan Allah Resulü’nün (s) tavır ve davranışları detaylarıyla hadis kitaplarında, tarih kitaplarında ve dini kaynaklarda kaydedilmiş ve elimizde mevcuttur. O dönemde insanların ahlakını, dış görünüşünü ve davranışlarını inceleyen kişiler vardı. Bu kişilere “Vessaf” deniliyordu. “Vessaf” insanların kişisel özelliklerini tanıyan ve tanıtan demektir. Vessaflar, Allah Resulü’nün (s) de yaşamının bütün boyutlarını en ince ayrıntısına kadar incelemiş ve nakletmişlerdir.

Bu tavsifler ve anlatımlar Allah Resulü’nün (s) şeklini, bedensel yapısını, bireysel ahlakını; evde, toplumda, savaşta, barışta, dostlarına, düşmanlarına karşı davranışlarını, ibadetini, elbisesini, uyku halini, uyanık halini, misvakını, temizliğini ve diğer bütün yönlerini içermektedir.

İlk önce Resulullah’ın (s) şemailine, yani onun zahiri görüntüsü ve bedensel özelliklerine göz atıp, sonra ahlakî özelliklerine geçeceğiz.

[1]“İbrahim’de ve onunla beraber olanlarda, sizin için gerçekten güzel bir örnek vardır.” (Mumtehine, 4)

[2]“Andolsun ki, Resulullah, sizin için, Allah’a ve ahiret gününe kavuşmayı umanlar ve Allah’ı çok zikredenler için güzel bir örnektir.” (Ahzab, 21)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir